Làm Thế Nào Để Học Sinh Biết Tiếp Nhận Góp Ý Mà Không Tự Ái?
Trong quá trình học tập và trưởng thành, học sinh THCS – THPT thường nhận được những lời nhận xét từ thầy cô, cha mẹ và bạn bè. Đó có thể là góp ý về kết quả học tập, cách trình bày bài, thái độ trong lớp hoặc cách giao tiếp với mọi người. Tuy nhiên, không phải học sinh nào cũng dễ dàng đón nhận những phản hồi này. Một số em cảm thấy buồn, tự ái hoặc cho rằng người khác đang phủ nhận năng lực của mình.
Biết tiếp nhận góp ý mà không tự ái là kỹ năng quan trọng giúp học sinh nhận ra điểm cần cải thiện, xây dựng mối quan hệ tích cực và trưởng thành hơn. Vậy cha mẹ và nhà trường có thể giúp các em rèn luyện kỹ năng này như thế nào?
Vì sao học sinh dễ tự ái khi nhận góp ý?
1. Đồng nhất lời góp ý với việc bị đánh giá
Ở lứa tuổi THCS – THPT, học sinh ngày càng quan tâm đến hình ảnh bản thân và cách người khác nhìn nhận mình. Vì vậy, một lời nhận xét như “phần trình bày này chưa rõ” đôi khi bị hiểu thành “mình học kém”.
Khi xem góp ý là sự phủ nhận năng lực, các em dễ phản ứng phòng thủ thay vì tìm hiểu nội dung nhận xét.
2. Chưa quen nhìn nhận điểm yếu của bản thân
Một số học sinh cảm thấy thất vọng khi nhận ra mình làm chưa tốt, đặc biệt khi đã dành nhiều công sức cho bài tập hoặc hoạt động nào đó. Các em có thể tìm cách giải thích, đổ lỗi hoặc từ chối lắng nghe để tránh cảm giác thất bại.
Thực tế, nhận ra điểm chưa tốt không có nghĩa là phủ nhận những nỗ lực đã bỏ ra. Đó là bước đầu để xác định điều cần thay đổi.
3. Từng nhận góp ý theo cách khiến mình tổn thương
Không phải lời nhận xét nào cũng được diễn đạt phù hợp. Nếu thường xuyên bị so sánh, chê bai trước đám đông hoặc gắn nhãn như “lười biếng”, “kém cỏi”, học sinh có thể trở nên nhạy cảm với phản hồi.
Vì vậy, để các em học cách tiếp nhận góp ý, người lớn cũng cần chú ý đến cách đưa ra nhận xét.
4 cách giúp học sinh tiếp nhận góp ý tích cực hơn
1. Phân biệt góp ý với công kích cá nhân
Học sinh cần hiểu rằng góp ý mang tính xây dựng thường tập trung vào hành vi, kết quả hoặc điều có thể cải thiện. Chẳng hạn, “bài thuyết trình của em cần thêm dẫn chứng” cụ thể hơn nhiều so với việc đánh giá em là người thiếu năng lực.
Nếu nhận được lời nói mang tính xúc phạm, chế giễu hoặc hạ thấp, các em không cần xem đó là sự thật về bản thân. Học sinh có thể bình tĩnh đề nghị người nói diễn đạt cụ thể, tôn trọng hơn hoặc tìm sự hỗ trợ từ giáo viên, cha mẹ khi cần thiết.
2. Lắng nghe hết ý trước khi phản hồi
Khi cảm thấy khó chịu, học sinh có thể tạm dừng vài giây, hít thở và nghe hết nội dung nhận xét trước khi trả lời. Nếu chưa hiểu, các em nên hỏi lại thay vì vội vàng phản bác.
Ví dụ: “Thầy cô có thể chỉ rõ phần nào em cần cải thiện không ạ?” Câu hỏi này giúp học sinh hiểu vấn đề cụ thể và chuyển cuộc trao đổi từ cảm xúc sang hướng giải quyết.
3. Xem xét góp ý bằng bằng chứng
Không phải mọi nhận xét đều hoàn toàn chính xác. Học sinh có thể đối chiếu lời góp ý với bài làm, kết quả thực tế và những tiêu chí đã được thống nhất.
Nếu nhận xét hợp lý, các em nên ghi nhận và tìm cách cải thiện. Nếu có điểm chưa phù hợp, học sinh có thể trình bày quan điểm bằng thái độ bình tĩnh, kèm theo lý do rõ ràng.
Tiếp nhận góp ý không có nghĩa là phải đồng ý với tất cả mọi người, mà là sẵn sàng xem xét phản hồi một cách công bằng.
4. Biến nhận xét thành hành động cụ thể
Sau khi hiểu góp ý, học sinh nên xác định một hoặc hai việc có thể thực hiện ngay. Nếu thường trình bày bài thiếu ý, các em có thể lập dàn ý trước khi viết. Nếu hay mất điểm vì đọc đề chưa kỹ, hãy dành thời gian kiểm tra yêu cầu trước khi nộp bài.
Việc thay đổi từng bước giúp học sinh nhìn thấy tiến bộ thực tế, thay vì chỉ cảm thấy mình bị phê bình.
Cha mẹ và nhà trường nên đồng hành ra sao?
Phụ huynh nên tránh so sánh con với bạn bè hoặc dùng lời chê bai để buộc con thay đổi. Khi góp ý, cha mẹ nên nói rõ hành vi cần cải thiện, giải thích lý do và cùng con tìm giải pháp.
Tại trường học, giáo viên có thể tạo môi trường trao đổi tôn trọng, khuyến khích học sinh đặt câu hỏi và xem lỗi sai là cơ hội học tập. Khi học sinh được lắng nghe và hướng dẫn đúng cách, các em sẽ dễ tiếp nhận phản hồi hơn.
Rèn kỹ năng tiếp nhận góp ý từ bậc THCS – THPT
Biết lắng nghe, suy xét và điều chỉnh sau góp ý giúp học sinh phát triển khả năng tự nhận thức, giao tiếp và tinh thần cầu tiến. Đây là kỹ năng cần được rèn luyện qua những tình huống hằng ngày, không phải chỉ bằng lời nhắc nhở.
Trường THCS – THPT Hồng Đức hướng đến việc xây dựng nền tảng học tập và nề nếp giúp học sinh từng bước phát triển ý thức trách nhiệm, sự tự giác và khả năng hoàn thiện bản thân.
Phụ huynh có thể tìm hiểu thêm về Trường THCS – THPT Hồng Đức để tham khảo môi trường học tập phù hợp với nhu cầu phát triển của con.
Thông tin liên hệ
Trường THCS, THPT HỒNG ĐỨC:
Cơ sở Quận Tân Phú: 8, Hồ Đắc Di, Phường Tây Thạnh, Q. Tân Phú, TP. HCM
Điện thoại: 0392267777
Cơ sở Thủ Đức: 118 Nam Hòa, Phước Long A, TP. Thủ Đức. Điện thoại 0766109155
Số điện thoại:
Hotline (Zalo): 0392267777 (csTây Thạnh)- 0766109155 (cs Phước Long)
Email: truonghongductphcm@gmail.com
Website: hongduc.vn
Ngoài ra, quý phụ huynh cũng có thể tham khảo nội dung: Khi Con Bị Nhắc Nhở Nhiều Hơn Bạn Trong Môi Trường Nội Trú
